Zeg eens eerlijk…eet jij liever een krop sla die is gekweekt op mensenpoep of eentje op koeienmest? Waarschijnlijk trekt je gezicht bij het idee van het eerste. Maar waarom eigenlijk? Beide varianten zijn, tja…poep. En beide zitten vol waardevolle voedingstoffen voor planten.

Toch wordt het gebruiken van menselijke mest wereldwijd nog altijd gezien als een taboe. Dat terwijl het, als je het goed aanpakt, niet alleen veilig is, maar ook ontzettend nuttig. In Malawi werkt boer Vincent keihard aan iets waar we wereldwijd niet zonder kunnen: een gezonde, vruchtbare bodem. Zonder dure kunstmest, maar met een eenvoudige oplossing die in veel landen nog altijd ongepast en onaanvaardbaar is, namelijk Vincent gebruikt menselijke mest.

Waar anderen misschien hun neus voor ophalen, ziet Vincent kansen. Kansen voor zijn gewassen, zijn gezin, zijn gemeenschap. En dankzij zijn inzet groeit er nu mais uit de bodem die hij zélf verrijkt, met compost van menselijke uitwerpselen. Hij staat daar niet alleen in: Theo Mulder uit Friesland helpt hem om menselijke mest op een veilige en slimme manier terug te geven aan de bodem.

Van toilet naar tuin

Humanure – de nette term voor gecomposteerde menselijke ontlasting – is in veel ontwikkelingslanden een stille revolutie.  Zeker op plekken waar kunstmest onbetaalbaar is, koemest niet voorhanden is en de bodem uitgeput raakt, biedt deze natuurlijke mest een betaalbaar én lokaal alternatief. Theo is betrokken bij ‘Give a Shit’, een project dat Nederlandse boeren adviseert over veilige verwerking van humanure. Via een kennis kwam ik in contact met Theo en ik koppelde hem aan Vincent, omdat Vincent aangaf wel meer te willen weten over humanure. Regelmatig hebben de mannen app-contact waarbij Theo Vincent adviseert.

Veiligheid voorop

Ja, er zijn risico’s. Onbehandelde menselijke mest kan ziektes overbrengen. Daarom is het essentieel dat de mest lang genoeg composteert, op een droge plek ligt en niet in contact komt met de eetbare delen van planten. Vincent volgt deze richtlijnen nauwgezet, en met succes.

In Haïti werkt de organisatie SOIL al jaren met composttoiletten. In Kenia zamelt Sanergy menselijke mest in uit stedelijke wijken. En ook in Nederland groeit de interesse: urine wordt soms al apart opgevangen om fosfaat terug te winnen.

Toch is de weerstand – of beter gezegd: de ‘poephoek’ waarin het onderwerp wordt geduwd – hardnekkig. “Ik kan wel een kruiwagen gebruiken om mensenpoep onder de aandacht te brengen”, grapt Theo, terwijl hij op een toilet zit – buiten, met een rij kruiwagens op de achtergrond. Een foto met een knipoog, maar de boodschap is serieus: menselijke mest is geen afval, het is een waardevolle hulpbron. Zeker in landen waar de bodem uitgeput is en kunstmest onbetaalbaar is.

Tot slot: viezigheid of vooruitgang?

Misschien mogen we anders leren kijken. Wat als we mensenpoep niet langer als afval zien, maar als onderdeel van een kringloop die letterlijk leven geeft aan de bodem? Boer Vincent hoeft daar niet meer van overtuigd te worden. En wellicht, na dit artikel, jij ook niet meer.

Zebra Inspiratie: Voor een bloeiende toekomst, denken we buiten de pot. Letterlijk. 

Foto’s: Boer Vincent verzamelt menselijke mest, droogt het en gebruikt het als bemesting op zijn land.